लोक भाषा र संस्कृति हाम्रो पहिचान र गौरव
नेपाल विविध जाति, भाषा र संस्कृतिले भरिपूर्ण देश हो। यहाँ हरेक समुदायको आफ्नै लोक भाषा, परम्परा र सांस्कृतिक पहिचान छ। लोक भाषा केवल दैनिक जीवनको संवादको साधन मात्र होइन, तर सामाजिक जीवन, अनुभव, ज्ञान र इतिहासको जीवित दर्पण पनि हो।
नेपालमा करिब १२५ भन्दा बढी भाषाहरू प्रयोग हुन्छन्। प्रत्येक भाषा आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान र जीवन शैलीसँग जोडिएको छ। उदाहरणका लागि, थारू, मगर, नेवारी, तामाङ, लिम्बू र गुरुङ समुदायको आफ्नै लोक गीत, लोक कथा र लोक नृत्य छन्। यी माध्यमहरूले जीवनका अनुभव, सामाजिक मूल्य र परम्परागत ज्ञान पुस्तौंदेखि पुस्तासम्म पुर्याउँछन्।
लोक संस्कृति भनेको केवल गीत, नाच वा कथामात्र होइन। यसमा पर्व, चाडपर्व, परम्परागत खाना, रहन–सहन, हाँसखेल र मौखिक परम्पराहरू पनि पर्दछन्। उदाहरणका लागि, दशैं, तिहार, छठ, लगायतका चाडले समाजमा सहिष्णुता, भाईचारा र परस्पर सहयोगको महत्व सिकाउँछन्। लोक कथाहरूले जीवनका मूल्य, नैतिक शिक्षा र चेतनात्मक सन्देश दिन्छन्।
आजको आधुनिक समाजमा लोक भाषा र संस्कृतिको संरक्षण चुनौतीपूर्ण भएको छ। प्रविधिको विकास र शिक्षा, सामाजिक परिवर्तनसँगै धेरै परम्परागत भाषा र संस्कृति हराउँदै छन्। यदि हामीले आफ्ना लोक भाषा र संस्कृति जगेर्ना गर्न सकेनौं भने हाम्रो सांस्कृतिक पहिचान र इतिहास हराउने खतरा हुन्छ।
लोक भाषा र संस्कृतिको संरक्षणका लागि हरेक नागरिकको सक्रियता आवश्यक छ। विद्यालय, सामुदायिक कार्यक्रम, साहित्यिक संघ, रेडियो, टेलिभिजन र डिजिटल माध्यममार्फत भाषा र संस्कृति प्रवर्द्धन गर्न सकिन्छ। साथै, पुस्तादेखि पुस्तासम्म मौखिक परम्पराहरू र लोक कथाहरूलाई सुरक्षित राख्नु पनि महत्वपूर्ण छ।
अन्ततः, लोक भाषा र संस्कृति हाम्रो पहिचान र गौरव हो। यसले हाम्रो जीवनलाई रंगीन, अर्थपूर्ण र समाजलाई एकजुट बनाउने शक्ति दिन्छ। हरेक नागरिकले आफ्ना भाषा र संस्कृतिप्रति माया, सम्मान र संरक्षणको भावना राख्न आवश्यक छ। केवल यसरी मात्र हाम्रो सांस्कृतिक सम्पदा भविष्यका पुस्तासम्म जगेर्ना हुनेछ।
