मगर जाति भाषा, संस्कृति र परम्परा
मगर नेपालका पुराना जातिहरूमध्ये एक हुन्। मगरहरूको आफ्नै भाषा, संस्कृति र परम्परा छन्। उनीहरूको लोक भाषा दैनिक जीवन, गाउँ–घरको कामकाज, गीत, कथा र संवादमा प्रयोग हुन्छ। मगर भाषा केवल बोल्ने कुरा मात्र होइन, जीवनको अनुभूति र ज्ञान बोकेको माध्यम हो।
मगर समाजमा लोक गीत र नाचको विशेष स्थान छ। गाउँमा घर–घरमा बच्चादेखि बृद्धसम्म सबैले गीत गाउने र नाच्ने चलन छ। विशेषगरी हिमाली ठाउँमा हाट बजार, चाडपर्व वा विवाह जस्ता अवसरमा मगर गीत गाएर रमाइलो गरिन्छ। यी गीतहरूले जीवनका अनुभव, प्रेम, संघर्ष र प्रकृतिसँगको सम्बन्ध व्यक्त गर्छन्।
मगरहरूको संस्कृति चाडपर्व र परम्परामा पनि झल्किन्छ। छठ, तिहार, तीज, नयाँ वर्ष जस्ता पर्व मनाउने क्रममा मगरहरूले आफ्नै रीति, गीत र नाच प्रदर्शन गर्छन्। हरेक पर्वले समुदायमा भाईचारा, सहयोग र एकताको भावना बढाउँछ। मगरहरूमा गाउँको बैठक, वंशपरम्परागत कथा, मौखिक परम्परा जगेर्ना गर्ने चलन प्रचलित छ।
आजकाल आधुनिक जीवन र प्रविधिको प्रभावले मगर भाषाको प्रयोग घटिरहेको छ। शहर र विद्यालयमा नेपाली र अंग्रेजीको प्रयोग बढी भएकोले गाउँको भाषा बोल्ने कम भएका छन्। तर परिवार, बृद्ध, काका–काकीले बच्चालाई सिकाइरहनु, गीत गाउन र कथा सुनाउनुले मगर भाषा जगेर्ना भइरहेका छन्।
लोक संस्कृति जगेर्ना गर्नु प्रत्येक मगर नागरिकको जिम्मेवारी हो। गीत, नाच, कथा, पर्व र परम्परालाई बचाउनाले मात्र हाम्रो पहिचान जगेर्ना हुन्छ। सामाजिक संस्था, मिडिया र विद्यालयहरूले पनि मगर भाषा र संस्कृतिको प्रचार–प्रसारमा भूमिका खेल्नुपर्छ।
अन्ततः, मगर समुदायको लोक भाषा र संस्कृति हाम्रो जीवनको आत्मा हुन्। यसले हाम्रो पहिचान, गौरव र जीवनको रङ्गीनतालाई जगेर्ना गर्छ। आफ्नो भाषा र संस्कृतिप्रति माया र सम्मान राखेर मात्र हामी भविष्यका पुस्तालाई हाम्रो संस्कृति हस्तान्तरण गर्न सक्छौं।
